Między 20 a 25 października 2025 roku delegacja Województwa Wielkopolskiego, zorganizowana przez Urząd Marszałkowski pod przewodnictwem wicemarszałka Krzysztofa Grabowskiego, przebywała z wizytą w Republice Mołdawii. W delegacji uczestniczyli przedstawiciele dziewięciu gmin, w tym reprezentacja Gminy Ostrów Wielkopolski, która w tym roku przekazała dwa samochody pożarnicze dla partnerskiej gminy Sofia w rejonie Drochia.
Wizyta była częścią realizowanego od 2021 roku programu wsparcia dla mołdawskich społeczności lokalnych, w ramach którego jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych z Wielkopolski przekazują wycofywane z użytkowania samochody bojowe do nowo tworzonych jednostek straży ochotniczej w Mołdawii. Projekt jest koordynowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego we współpracy z Fundacją Solidarności Międzynarodowej oraz Inspektoratem Generalnym ds. Sytuacji Nadzwyczajnych w Mołdawii.
Delegację Gminy Ostrów Wielkopolski stanowili:
- Andrzej Baraniak – sekretarz gminy,
- Remigiusz Potasznik – prezes OSP Czekanów,
- Dariusz Bilski – prezes OSP Karski.
- Mołdawia – kraj o ogromnych potrzebach i wielkim potencjale
Republika Mołdawii to państwo o powierzchni około 33,8 tys. km² i populacji sięgającej 2,4–2,5 miliona mieszkańców. W porównaniu z Wielkopolską, która liczy blisko 3,5 miliona mieszkańców na 29 tys. km², widać wyraźną różnicę w strukturze społecznej i potencjale gospodarczym. Samorząd terytorialny w Mołdawii ma charakter dwustopniowy – kraj podzielony jest na 32 rejony i około 900 jednostek lokalnych, tzw. comune, które odpowiadają w przybliżeniu naszym gminom wiejskim.
W praktyce mołdawska „comuna” to często pojedyncza wieś lub zespół kilku niewielkich miejscowości liczących od tysiąca do kilku tysięcy mieszkańców. Dla porównania: pięciotysięczna gmina, którą odwiedziła delegacja z Wielkopolski, dysponuje budżetem w wysokości około 4,2 miliona złotych rocznie (około 1 miliona euro). Gdyby przełożyć to na populację Gminy Ostrów Wielkopolski, która liczy niemal 20 tysięcy mieszkańców, to można otrzymać kwotę około 13 milionów złotych. Przy takim przeliczeniu budżet Gminy Ostrów Wielkopolski – wynoszący obecnie około 160 milionów złotych jest widocznie większy.
To zestawienie najlepiej pokazuje, z jakimi wyzwaniami mierzą się lokalne władze w Mołdawii, gdzie nawet podstawowe inwestycje infrastrukturalne są ogromnym wysiłkiem finansowym. Różnice w poziomie zamożności i w dostępie do sprzętu ratowniczego stają się szczególnie widoczne w kontekście ochrony przeciwpożarowej.
Straż pożarna w Mołdawii – między państwową strukturą a lokalnym wolontariatem
W Mołdawii system ratowniczo-gaśniczy opiera się głównie na państwowej straży pożarnej – Inspektoracie Generalnym ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, zatrudniającym około 2400 osób, z czego jedna trzecia to kadra administracyjna. Oprócz struktur państwowych istnieje blisko 60 jednostek lokalnych, które powstały dzięki programom zewnętrznym. Większość z nich stanowiła etatowe stanowiska w urzędach gminnych, a po zakończeniu finansowania połowa z tych jednostek przestała funkcjonować.
Dopiero w ostatnich latach wprowadzono model zbliżony do polskiego – tworzenie ochotniczych straży pożarnych działających przy gminach. Obecnie funkcjonują 22 takie jednostki, a plan docelowy zakłada powstanie około 35 w całym kraju. Każda z nich działa na zasadzie wolontariatu, we współpracy z państwową strażą, i jest dysponowana przez nią w razie zdarzenia.
Jak trudna jest codzienność mołdawskich strażaków, pokazują przykłady przytaczane przez gospodarzy spotkań. Jedna z burmistrzyń relacjonowała, że kiedy w jej domu wybuchł pożar, jednostka państwowa dotarła po pół godzinie. Do tego czasu mieszkańcy sami gasili ogień. W kraju, w którym dominują stepy i nieużytki, a lasy zajmują zaledwie kilka procent powierzchni, pożary traw i wysypisk stanowią codzienność.
Wielkopolski program – realna pomoc, wymierne efekty
Program przekazywania samochodów pożarniczych z Wielkopolski do Mołdawii rozpoczął się w 2021 roku, gdy gmina Stawiszyn przekazała pierwszy wóz do miejscowości Sireti. Inicjatywa, zapoczątkowana przez wicemarszałka Krzysztofa Grabowskiego, rozwija się konsekwentnie – dziś tylko województwo wielkopolskie prowadzi tego typu działania na taką skalę.
Kolejnym krokiem było pozyskanie przez Fundację Solidarności Międzynarodowej środków na budowę remiz strażackich w wybranych gminach mołdawskich. Dzięki temu możliwe stało się tworzenie pełnych struktur – z pojazdem, zapleczem i przeszkoloną drużyną. Budowa remiz jest prowadzona we współpracy z Inspektoratem Generalnym ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, który koordynuje rozmieszczenie sprzętu i nadzoruje proces szkoleniowy.
Do tej pory samochody pożarnicze przekazały gminy: Rychwał, Stawiszyn, Łęka Opatowska, Kościan, Ostrów Wielkopolski i Czempiń – łącznie siedem pojazdów. Jeszcze w tym roku sprzęt trafi z gmin Wysoka, Sieroszewice i Miłosław, a w przyszłym roku dołączy Lisków.
Udział Gminy Ostrów Wielkopolski – dwa wozy dla gminy Sofia
Gmina Ostrów Wielkopolski wniosła szczególny wkład w projekt, przekazując dwa samochody pożarnicze – Steyra z OSP Czekanów oraz Żuka z OSP Karski. Obydwa pojazdy trafiły w czerwcu 2025 roku do gminy Sofia w rejonie Drochia, położonej w północnej części kraju, niedaleko granicy z Ukrainą.
Na miejscu delegacja z Wielkopolski została powitana przez burmistrza gminy Sofia, Veaceslava Magaleasa, oraz prezydenta rejonu Drochia, Vasile Cemortana. Obecni byli także przedstawiciele miejscowych władz, a także liczna grupa mieszkańców.
W Sofii działa obecnie dziesięcioosobowa drużyna strażaków ochotników, przeszkolonych przez mołdawski Inspektorat Generalny. Pojazdy z Wielkopolski zostały już trzykrotnie użyte w akcjach: dwukrotnie przy gaszeniu pożarów traw oraz raz podczas pożaru budynku mieszkalnego. Wóz marki Steyr, mimo swojego wieku, jest w pełni sprawny i stanowi podstawowy środek transportu ratowniczego w regionie.
Powstaje nowa remiza – symbol współpracy i społecznej aktywności
Na terenie gminy Sofia trwa obecnie budowa nowej remizy strażackiej, w której będą stacjonowały przekazane przez Wielkopolskę pojazdy. Fundamenty zostały już wykonane, a do końca bieżącego roku powstanie stalowa konstrukcja budynku. Obiekt będzie posiadał jeden boks garażowy oraz część socjalną.
Jak podkreślają przedstawiciele Fundacji Solidarności Międzynarodowej, projekt budowy remiz ma nie tylko wymiar techniczny, ale i społeczny. W Mołdawii brakuje struktur obywatelskich podobnych do polskich kół gospodyń czy ochotniczych straży pożarnych. Remiza ma stać się miejscem integracji lokalnej społeczności, miejscem spotkań, edukacji i aktywizacji młodzieży.
Spotkania, rozmowy, doświadczenia
Delegacja wielkopolska miała okazję uczestniczyć w szeregu spotkań roboczych i oficjalnych. W Kiszyniowie odbyło się spotkanie z przedstawicielami Fundacji Solidarności Międzynarodowej oraz Ambasady RP w Mołdawii, podczas którego omówiono dalsze kierunki współpracy. Rozmawiano także o wsparciu technicznym dla nowo tworzonych jednostek ochotniczych.
Kolejnym punktem programu było spotkanie z przedstawicielami Polonii mołdawskiej w siedzibie Stowarzyszenia „Dom Polski” w Bielcach. To niezwykle ważne miejsce na mapie polskości w Mołdawii – prowadzi działalność kulturalną, językową i edukacyjną. Członkowie delegacji mogli zapoznać się z ich działalnością oraz wysłuchać historii rodzin, które od pokoleń pielęgnują więź z Polską.
Delegacja województwa – wspólna misja samorządów
Oprócz przedstawicieli Gminy Ostrów Wielkopolski w delegacji uczestniczyli:
- Krzysztof Grabowski – wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego,
- Konrad Malicki, burmistrz gminy Czempiń wraz z Tomaszem Tesznerem, komendantem gminnym ZOSP,
- Andrzej Przybyła, wójt gminy Kościan wraz z Eugeniuszem Bryszakiem, prezesem OSP Turek,
- Artur Kłysz, burmistrz miasta i gminy Wysoka wraz z Krzysztofem Stefanem, komendantem gminnym OSP,
- Dorota Sitko, kierownik Referatu Oświaty i Sportu w Urzędzie Gminy Lisków wraz z Łukaszem Wawrzyniakiem, prezesem OSP Strzałków,
- Hubert Gruszczyński, burmistrz miasta i gminy Miłosław wraz z Grzegorzem Wizłą, prezesem OSP Mikoszewo,
- Karolina Goj, wójt gminy Łęka Opatowska wraz z Janem Skotnikiem, prezesem OSP Siemianice,
- Stefan Dziamara, burmistrz miasta i gminy Rychwał,
- Katarzyna Niemiec, zastępca burmistrza miasta i gminy Stawiszyn.
Ta szeroka reprezentacja samorządów pokazuje, że współpraca między jednostkami w Wielkopolsce i Mołdawii jest realnym przykładem solidarności, która przekłada się na konkretne działania i efekty.
Wspólne wartości i wspólne cele
Wielkopolska pomoc dla mołdawskich strażaków to nie tylko przekazanie sprzętu. To przede wszystkim transfer wiedzy, doświadczenia i ducha wspólnotowości. Polski model ochotniczych straży pożarnych, budowany przez dekady, jest dziś inspiracją dla naszych partnerów.
W mołdawskich gminach idea społecznego zaangażowania dopiero się rodzi. Dla tamtejszych mieszkańców widok czerwonego wozu z napisem „OSP Czekanów” czy „OSP Karski” to nie tylko nowoczesny sprzęt, ale także symbol wsparcia i solidarności – znak, że Polska i Wielkopolska pamiętają o swoich sąsiadach.
Burmistrz gminy Sofia podczas spotkania z delegacją podkreślał, że przekazanie wozów to moment przełomowy w historii jego gminy. – „Dzięki tym samochodom nasi ludzie mogą spać spokojniej. Ale to także dowód, że można budować wspólnotę w oparciu o zaufanie i współpracę” – mówił Veaceslav Magaleas.
Refleksje i wnioski po wizycie
Delegacja wróciła z Mołdawii z poczuciem dobrze wykonanej misji. Pomoc, która dla wielkopolskich samorządów była gestem solidarności, w Mołdawii stała się realną zmianą jakości życia.
Jak podkreślają uczestnicy, największe wrażenie robiły spotkania z mieszkańcami i lokalnymi liderami – ludźmi, którzy mimo ograniczonych środków z pasją budują swoją małą ojczyznę. Wielkopolska delegacja zobaczyła, jak ogromne znaczenie ma wsparcie instytucjonalne, ale także zwykła ludzka życzliwość i gotowość do współdziałania.
Sekretarz Gminy Ostrów Wielkopolski, Andrzej Baraniak, podsumował wizytę słowami:
– Czasem przekazanie używanego samochodu znaczy więcej niż duży projekt inwestycyjny. Widzieliśmy wdzięczność w oczach ludzi, którzy wiedzą, że mogą teraz działać szybciej i skuteczniej. To daje ogromną satysfakcję i motywuje do dalszej współpracy.
Wspólnota, która przekracza granice
Projekt wielkopolsko-mołdawski to przykład współpracy samorządów, który wykracza poza granice geograficzne. Zbudowany na wzajemnym zaufaniu i zrozumieniu, pokazuje, że polska samorządność i model OSP mogą stać się wzorem dla innych krajów. Dzięki takim inicjatywom nie tylko rośnie bezpieczeństwo lokalnych społeczności, ale też umacniają się więzi między narodami. Jak zauważył wicemarszałek Krzysztof Grabowski, to właśnie lokalne samorządy są dziś najlepszymi ambasadorami polskiej solidarności.
Wizyta w Mołdawii pokazała, że nawet skromne środki mogą przynieść wielkie efekty, jeśli stoją za nimi dobre intencje i współpraca. Wielkopolskie gminy – w tym Gmina Ostrów Wielkopolski – przekazały nie tylko samochody, ale i część swojej samorządowej filozofii: że wspólnota i bezpieczeństwo buduje się krok po kroku, razem z ludźmi, a nie dla nich.
fot. Andrzej Baraniak, UMWW
